การพยาบาลทางออร์โธปิดิคส์
อ.ศรัญญา จุฬารี
อ.อรนุช ประดับทอง
วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม
สามารถอธิบายลักษณะของกระดูกหักได้
สามารถบอกวิธีการวินิจฉัยโรคได้
สามารถบอกวิธีการรักษาพยาบาลด้วยวิธีการใส่เฝือก ใส่เครื่องดึงถ่วงน้ำหนัก การใส่โลหะยึดตรึง การผ่าตัดกระดูกสันหลังได้
สามารถอธิบายกลไกของโรคทางออร์โธปิดิคส์ ได้แก่ โรคข้ออักเสบเฉียบพลัน โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคเกาต์ โรคกระดูกอักเสบ โรคข้อเสื่อม โรคกระดูกโปร่งบาง เนื้องอกกระดูก หมอนรองกระดูกเคลื่อน วัณโรคกระดูกสันหลัง
สามารถวินิจฉัยปัญหาทางการพยาบาลและให้การพยาบาลผู้ป่วยได้อย่างเหมาะสม
การพยาบาลผู้ป่วยกระดูกหัก
การเรียกชื่อตามลักษณะการหัก ได้แก่
Transverse fracture
Oblique fracture
Comminuted fracture
Impacted fracture
Spiral fracture
Greenstrick fracture
การเรียกชื่อตามบุคคลที่เกี่ยวข้อง
Colles’ fracture : radius หักเหนือข้อมือ 1 – 1 ½ นิ้ว และมีการเลื่อนไปทาง Dorsal
Smith’ s fracture : radius ส่วนปลายหักและมีการเลื่อนไปทาง volar (Reverse Colles’ fracture)
Monteggia fracture : Ulna ส่วนต้น 1/3 หัก และมี radial head เคลื่อนหลุด
Galeazzi fracture : Radius ส่วนปลาย 1/3 หัก และมี distal radioulnar joint (DRUJ) เคลื่อนหลุด
การเรียกชื่อตามสาเหตุการหัก
Nightstick fracture : ulna หักเนื่องจากขโมยถูกไม้พลองของตำรวจตี
Chauffeur’s fracture : radius styloid หัก เนื่องจากโชเฟอร์ใช้มือหมุน สตาร์ทรถแล้วถูกมือหมุนสะบัดกระแทกที่ radial styloid
Boxer’ s fracture : metacarpal neck อันที่ 4 หรือ 5 หักเนื่องจากการชกต่อย
March fracture : metatarsal neck อันที่ 2 หรือ 3 หักเนื่องจากการฝึกซ้อมสวนสนาม
การวินิจฉัยกระดูกหัก
จุดประสงค์การรักษากระดูกหัก
เพื่อให้กระดูกติดกันสร้างความแข็งแรงของกระดูก
สามารถกลับไปใช้งานได้ดังเดิม ซึ่งต้องมีรูปร่างกระดูกที่ปกติทั้งความยาว การบิดหมุน รวมถึงกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และข้อต่อที่ดีด้วย
หลักการรักษากระดูกหัก
มีอยู่ 5 ขั้นตอน คือ 5R
Recognition เป็นการตรวจวินิจฉัยเพื่อที่จะรู้แนวทางการรักษา และสื่อสารกับแพทย์ผู้อื่นต่อไป
Reduction คือ การจัดกระดูกให้เข้าที่ ให้ใกล้เคียงกับสภาพเดิมให้มากที่สุด
Retention คือ การให้กระดูกอยู่นิ่งกับที่หลังจากจัดกระดูกเข้าที่และรอให้กระดูกติดตามธรรมชาติ
Rehabilitation คือ การฟื้นฟูสมรรถภาพส่วนที่บาดเจ็บและส่วนร่างกายทั่วไปรวมถึงจิตใจของผู้ป่วย
Reconstruction คือ การแก้ไขซ่อมแซมส่วนที่สูญเสียจากการบาดเจ็บหรือผลแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นเพื่อให้กลับมาใช้งานได้ดีขึ้น
สำหรับโรงพยาบาลชุมชนจะเพิ่มจาก 5R เป็น 6R คือ Refer
วิธีการตรึงกระดูกที่ใช้พบบ่อย
การใส่เฝือก (Casting)
การใส่เครื่องดึงถ่วง (Traction)
การใส่วัสดุยึดตรึงภายใน (Internal fixation)
และการใส่โครงยึดตรึงภายนอก (External fixation)
การพยาบาลผู้ป่วยที่ใส่เฝือก
เฝือกประกอบด้วยผ้าโปร่ง เมื่อถูกน้ำจะเกิดปฏิกิริยากลายเป็นผลึกยับซั่ม
วัตถุประสงค์การใส่เฝือก
พักอวัยวะที่มีกระดูกหักนั้นชั่วคราว (Temporary immobilization) เพื่อลดปวดและช่วยให้เกิดการหาย (Healing) ได้ง่าย
ป้องกันความพิการ (Prevent deformity)
แก้ไขความพิการ (Correct deformity)
มีการเคลื่อนไหวได้เร็ว (Earlier ambulation)
การทำหน้าของอวัยวะนั้นๆ ที่ดีขึ้น (Improve function)
เฝือกแขน
เฝือกแขนขนาดยาว (Long arm cast)
เฝือกแขนชนิดสั้น (Short arm cast)
เฝือกถ่วงแขน (Hanging cast)
เฝือกแขนขนาดยาวเหนือข้อมือ (Arm cylinder cast)
เฝือกขา
เฝือกขาขนาดยาว (Long leg cast)
เฝือกขาขนาดสั้น (Short leg cast)
เฝือกขาทรงกระบอก (cylinder cast)
เฝือกพีทีบี (PTB cast)
เฝือกกระดูกสันหลัง
เฝือกลำตัว (Body cast หรือ body jacket หรือ Plaster jacket) : (T7 -L2)
เฝือกศีรษะ – ลำตัว (Minerva cast) : (C1 –T6)
เฝือกคอ – ลำตัว (Calot cast)

เฝือกหุ้มคล่อมกระดูกระยางและกระดูกสันหลัง
กิจกรรมการพยาบาล
อธิบายวัตถุประสงค์การใส่เฝือก และขั้นตอนการใส่เฝือก เพื่อให้ผู้ป่วยให้ความร่วมมือ ดังนี้
การป้องกันภาวะแทรกซ้อน เพื่อจากการบีบรัดของเฝือกโดยรอบ ที่เรียกว่า Compartment syndrome เกิดจากความดันใน Closed tissue เพิ่มขึ้น และทำให้ microcirculation ของเนื้อเยื่อต่างๆ เสียไป ซึ่งมักพบในระยะ 24-48 ชั่วโมงแรกโดย สังเกต 6 P (มรรยาท ณ นคร, 2544)

การประเมิน 6P
Pain ปวด บอกตำแหน่งไม่ได้ชัดเจน
Pallor อาการซีด
Polar อุณหภูมิผิวหนังเย็น
Paresthesia อาการชาพบได้ในช่วงแรกๆ และมักจะกลับเป็นปกติได้หลังการรักษา
Pulselessness การคลำชีพจรไม่ได้ จะเกิดก็ต่อเมื่อ compartment pressure สูง
Paralysis อาการอัมพาต จะเสียไป หากแก้ไขได้ภายใน 6 ชั่วโมง กล้ามเนื้อก็อาจกลับมาใช้งานได้ตามปกติ

การพยาบาล (ต่อ)
การป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการนอนบนเตียงนาน ๆ
การดูแลผิวหนังบริเวณรอบๆ เฝือกโดยการนวดเพื่อกระตุ้นการไหลเวียน
การออกกำลังกายด้วยตนเองโดยการทำ ROM , Quadriceps exercise (QSE) กรณีใส่เฝือกขา
กรณีผู้ป่วยใส่เฝือกแขน
ฝึกการใช้งานแขนข้างปกติ
ใช้ผ้าคล้องคอเพื่อพยุงแขนเสมอ
เลือกใช้เก้าอี้สำหรับนั่งชนิดที่มีพนักพิงเป็นแนวตรงจะช่วยให้ผู้ป่วยลุกขึ้นยืนได้ง่าย
จัดท่านอน โดยยกหัวเตียงให้สูงขึ้น ช่วยให้เฝือกมีแรงถ่วงต่อส่วนที่หักได้มากขึ้น
ดูแลขอบเฝือก โดยใช้ผ้าหรือวัสดุนุ่ม ๆรอง
บริหารกล้ามเนื้อแขนอย่างสม่ำเสมอ
กรณีใส่เฝือกขา
กรณีที่ใส่เฝือกขาทรงกระบอกขนาดยาว ยกเฝือกให้สูงอยู่เสมอ
จัดวางเฝือกขาชนิดยาวในท่านอนหงาย ควรใช้หมอนรองให้เฝือกสูงกว่าระดับหัวใจ ส้นเท้าลอยอิสระ หัวเข่าและหัวแม่เท้าชี้ขึ้น ควรใช้ผ้าหรือหมอนเหน็บที่ขอบนอกของต้นขา
พลิกเปลี่ยนท่าทุก 3 – 4 ชั่วโมง และให้ออกกำลังกายกล้ามเนื้อต้นขา (Quadriceps muscle)
การออกกำลังกายแบบ Isotonic exercise ป้องกันข้อติดแข็ง และช่วยระบบไหลเวียน เช่นในกรณีใส่ Cylinder cast โดยการกระดกข้อเท้า
การออกกำลังกายแบบ Isokenetic exercise ใช้ในการฟื้นฟูกำลังของกล้ามเนื้อภายหลังถอดเฝือกแล้ว โดยใช้เครื่องช่วย คือ เครื่อง Cydex
กรณีใส่เฝือกกระดูกสันหลัง
ขณะใส่ minerva cast ช่วงที่พันเฝือกบริเวณศีรษะ ต้องอ้าปากให้กว้างพอเพื่อให้ได้รูปร่างเฝือกที่ไม่ขัดขวางการอ้ารับประทานอาหารและทำความสะอาดปาก ได้ง่าย
จัดท่านอนควรจัดในท่าศีรษะและลำตัวสูง เพื่อให้สามารถมองสิ่งแวดล้อมรอบ ๆ ตัวได้ดี
เน้นการบริหารการหายใจเพื่อป้องกันภาวะปอดแฟบ
ขณะลุกนั่งใช้วิธีโหน bar จากท่าชันเข่าโดยโน้มตัวขึ้น พร้อมกับเหยียดเข่าออก
ประเมินการกดเบียดผิวหนัง บริเวณรักแร้และตะโพก
การพยาบาลผู้ป่วยใส่เครื่องถ่วงดึง (Traction)
เป็นการใช้แรงดึงที่ส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น แขน ขา ลำตัวและศีรษะ เพื่อให้อวัยวะนั้น ๆ อยู่นิ่งจัดกระดูกให้เข้าที่
บรรเทาอาการปวดและหดเกร็งของกล้ามเนื้อ ป้องกันและแก้ไขความพิการ ใช้ได้ดีในกรณีที่เนื้อเยื่ออ่อนบริเวณรอยหักชอกช้ำมาก
แต่มักไม่นิยมใช้รักษาจนหาย เนื่องจากใช้เวลานอนโรงพยาบาลนาน และอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการนอนนานๆ ได้
หลักการถ่วงน้ำหนัก
แรงต้าน (Counter traction) แรงต้านในทิศทางตรงข้ามกับแนวดึงที่ดึงถ่วงน้ำหนักไว้
แรงเสียดทาน (Friction) เป็นแรงที่ทำให้ประสิทธิภาพของการดึงน้อยลง
แนวการดึง (Line of pull) แนวของการดึงต้องผ่านตำแหน่งที่กระดูกหัก และน้ำหนักถ่วงต้องลอยอิสระเพื่อให้เกิดแรงดึง
ความต่อเนื่อง (Continuous) การดึงต้องดึงไว้ตลอดเวลา ไม่เอาน้ำหนักถ่วงออก เพราะจะ ทำให้ผู้ป่วยเจ็บปวดมาก
ท่าของผู้ป่วย (Position) การเคลื่อนไหวได้เท่าที่จำเป็น และควรอยู่ตามแนวของการดึง
ประเภทของการดึงถ่วง
1) Skin traction น้ำหนักที่ใช้ดึงประมาณ 1 ใน 10 ของน้ำหนักตัว แต่ไม่ควรเกิน 5 กิโลกรัม
ข้อบ่งชี้ : ต้องการแรงน้อย ต้องการดึงชั่วคราว เวลาไม่เกิน 3 – 4 สัปดาห์และ ผู้ป่วยเด็กเพื่อหลีกเลี่ยงการทำลาย tissue ของกระดูก
ภาวะแทรกซ้อน
แพ้ แถบกาว
ผิวหนังหลุดลอก
แผลกดทับบริเวณตาตุ่ม และส้นเท้า
Common peroneal nerve palsy จากแถบกาว มากดทับ หัวกระดูก fibula
Skeletal traction
เป็นการใช้แรงดึงผ่านกระดูกโดยตรง สามารถใช้ แรงดึงได้ 1 ใน 6 ของน้ำหนักตัว น้ำหนักไม่เกิน 10-15 กิโลกรัม และนาน 3-4 เดือน
ข้อบ่งชี้ : Fracture femur , Displaced Fracture of pelvis , Fracture / Dislocation of C-Spine
ภาวะแทรกซ้อน
เป็นทางให้เชื้อเข้าสู่กระดูกได้
อันตรายต่อเอ็นกระดูก
ถ้าแทง pin ไม่ถูก (ไม่ผ่านกระดูก) ไม่ได้ผล
ลักษณะการดึงที่พบบ่อย
ลักษณะการดึงที่พบบ่อย
ลักษณะการดึงที่พบบ่อย
ลักษณะการดึงที่พบบ่อย
กิจกรรมการพยาบาล
อธิบายแนวทางการรักษาด้วยการใช้เครื่องดึงถ่วงน้ำหนักแก่ผู้ป่วยและญาติเพื่อให้ผู้ป่วยและญาติให้ความร่วมมือและป้องกันภาวะแทรกซ้อน
ดูแลให้การดึงถ่วงมีประสิทธิภาพ ตามหลักการทั้ง 5 (Counter Traction, Friction, Line of pull, Continuous, Position)
ป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เกิดจากการนอนท่าเดียวนานๆ
การยึดตรึงกระดูกภายในร่างกาย (Internal fixation)
ประโยชน์การยึดตรึงกระดูกภายใน
ช่วยให้กระดูกที่หักติดกันในท่าที่ถูกต้องและมีความมั่นคงดี
ป้องกันโรคแทรกซ้อนที่เกิดจากการนอนนานๆ
ช่วยให้อวัยวะที่ผ่าตัดใช้งานได้เร็ว
ช่วยให้ลุกจากเตียงได้เร็ว
ข้อห้าม
มีภาวะกระดูกติดเชื้อ หรือเสี่ยงสูง
เนื้อกระดูกไม่แข็งแรงพอ จากภาวะ Osteoporosis
Severe comminuted Fracture
เหล็กหรืออุปกรณ์ยึดตรึง
ลวด (Wire)
แท่งเหล็กยาว (Pin)
แท่งโลหะ (Nail)
แผ่นเหล็กและน๊อต (Plate and Screw)
กิจกรรมการพยาบาล
การประเมิน neurovascular status โดยหลัก 6 Ps (Pain, Pallor, Polar, Paralysis, Paresthesia , Pluselessness) และการทดสอบ blanching test (capillary refill)
ป

Free register and download UseNet downloader, then you can free download from UseNet.
Download "การพยาบาลทางออร์โธปิด ..." from Usenet!