نقش رسانه ها در توسعه فرهنگی ایران
بسم الله الرحمن الرحیم
دانشگاه علامه طباطبایی
دوره کارشناسی ارشد
1-87

مبانی ارتباطات جمعی
استاد: سرکار خانم بیات

محمد مجیدزاده

نقش رسانه ها در توسعه فرهنگی ایران
برگرفته از کتاب: پیرامون ساخت و نقش رسانه ها
آنچه مورد بررسی قرار می گیرد:
1- فرهنگ
2- توسعه فرهنگی
3- سیاست فرهنگی و دولت
4- مذهب
5- زبان
6- اشارات بیشتر
7- نتیجه گیری
فرهنگ
فرهنگ سنتی
فرهنگ راستین غرب
فرهنگ کاذب غرب
فرهنگ توده
پاره فرهنگ ها
توسعه ناهمگن فرهنگی
امپریالیزم فرهنگی
فرهنگ
فرهنگ سنتی یا کلاسیک، آن فرهنگی است که ارزش ها و آگاهی های آن از سیستم تعلیم و تربیت تغذیه می شود، فرهنگی متجانس که عناصر متشکله آن با هم توافق و تناسب دارند.
فرهنگ توده ـ نه فرهنگ فولکوریک ـ که با گسترش وسایل ارتباط جمعی و از رسانه های همگانی تغذیه می شود. تجانس فرهنگ کلاسیک را ندارد و یک فرهنگ موزاییک است.

فرهنگ
فرهنگ راستین غربی، که به طور صحیح از غرب اقتباس شده است و با توسعه اقتصادی و گسترش تکنولوژی در کشور ما ارتباط دارد.
فرهنگ کاذب غربی است که از طریق بعضی افراد نامطلع یا کسانی که به آن کشورها سفر داشته اند یا بعضی وسایل ارتباط جمعی خارجی ترویج می شود. فرهنگی که به وسیله تبلیغ و فروش اسباب بازی های «کابوی» و «باربی» در ایران رواج پیدا می کند، فرهنگی ایرانی نیست.

فرهنگ
یکی از مسائل مهم دیگر موضوع پاره فرهنگ ها در جامعه و آمیزش این پاره فرهنگ هاست.
در جامعه ما توسعه ناهمگن فرهنگی دیده می شود که باعث جدایی فرهنگ و آسان نبودن ارتباطات فرهنگی است.
واکنش فرهنگی که بین جامعه ما و دنیای پیرامون وجود دارد، بر زبان، شیوه زندگی، آداب و رسوم و حتی مذهب و سایر اجزای فرهنگ ما اثر می گذارد.
در دنیای امروز مواجهه با انواع جدید استعمار وجود دارد که با تاثیر در زبان و فرهنگ راه خودشان را باز می کنند. می توان به نوعی امپریالیزم فرهنگی اشاره کرد که در این مورد باید توجه ویژه ای شود.
توسعه فرهنگی
تعریف توسعه فرهنگی از دیدگاه یونسکو
تعریف توسعه فرهنگی
تفاوت توسعه با رشد فرهنگی
تعریف توسعه فرهنگی از دیدگاه یونسکو
باید امکاناتی فراهم کرد که میزان تولید کالا و خدمات فرهنگی گسترش پیدا کند. این تعریف کاملا به محتوا توجهی ندارد. آنها می گویند تا ممکن است خانه فرهنگ بیشتر، موزه بیشتر!
فرهنگ توسعه
البته باید گفت، بحث فرهنگ نیست، بلکه بیشتر ”فرهنگ توسعه“ است. چگونه می توان فرهنگ توسعه داشت. یعنی فرهنگی که رفتارهای فردی و جمعی در آن آمادگی لازم برای کمک به توسعه اقتصصادی و اجتماعی را به ما بدهد.
توسعه فرهنگی
توسعه فرهنگی در تعریف درست آن فراهم آوردن امکانات آفرینندگی فرهنگی بر پایه مشارکت تمام افراد جامعه است.

این توسعه فرهنگ آن محتوا و جوهری است که به فرد برای جستجو به خلاقیت کمک می کند، نه تنها به هنرمند بلکه به همه افراد ]جامعه[ کمک می کند که فرد قدرت خلاقیت پیدا کند و به زبان دیگر خودش باشد.
محورهای توسعه فرهنگ
گسترش مفهوم توسعه اقتصادی است، که تاکنون مفهوم محدودی بوده است.
در توسعه فرهنگی و هنری باید فرهنگ و هنر را تعمیم داد و امکان مشارکت خلاق تمام افراد جامعه را در فرهنگ سازی و خلاقیت های هنری فراهم کرد.
سیاست فرهنگی است که به نقش دولت در توسعه فرهنگی می پردازد.

رشد یا توسعه فرهنگی؟
باید بین توسعه و رشد فرهنگی فرق گذاشت، هم چنان که در این اقتصاد بین این دو مفهوم فرق است. بدین ترتیب که اول رشد اقتصادی صورت می گیرد و به دنبال آن توسعه می آید. ولی به علت اثری که رشد اقتصادی بر فرهنگ و بر مجموعه مناسبات اجتماعی می گذارد، توسعه فرهنگی قبل از رشد فرهنگی می آید.
سیاست فرهنگی و دولت در زمینه رسانه ها
انواع سیاست فرهنگی در زمینه رسانه ها:
سیاست فرهنگی عوام فریبانه
سیاست فرهنگی جزمی
سیاست فرهنگی مبتنی بر سلسله مراتب
سیاست فرهنگ گرایانه
سیاست فرهنگی مبتنی بر پویایی اجتماعی و فرهنگی

سیاست فرهنگی و دولت
دولت ها بیش از هر زمان دیگر با مساله تبیین نقش خودشان در زمینه فرهنگ روبرو هستند، و بدین سبب می توان گفت مساله توسعه فرهنگ در یک کلام، مساله دخالت دولت در زمینه فرهنگ است.
سیاست فرهنگی به این معنا نیست که دولت مستقیما بر ارزش های فرهنگی اثر بگذارد و یا نقش داور را ایفا کند. بلکه به معنی برنامه ریزی و پیش بینی کردن امکانات توسعه فرهنگی است.
سیاست فرهنگی و دولت
دولت می تواند تاثیر بسیار مهمی داشته باشد، به شرطی که آزادی ها را زیاد محدود نکند و طرز آزاد زیستن را به مردم بیاموزد. زیرا:
جوهره توسعه فرهنگی آزادی فرهنگی است و اگر این آزادی وجود نداشته باشد، توسعه فرهنگی باسختی ها و دشواری های بسیاری روبرو خواهد بود. زیرا همان طور که گفته شد توسعه فرهنگی مستلزم آفرینش است.
مذهب
علاوه بر اینکه مذهب امروزه یکی از عوامل موثر در فرهنگ است، تمدن و فرهنگ ایران در دوره باستان هم آنچنان با مایه های دینی و جهان بینی مذهبی پیوستگی دارد که محققا بدون شناخت آن ایده ها و جهان بینی ها هرگز نمی توان به شناخت میراث فرهنگی و تمدن ایران باستان نائل شد.
مذهب
فرهنگ زنده توده مردم در ارتباط با ایمان مذهبی و میراث کهنسال ایران از هویتی اسلامی برخوردار است و در واقع تجلی ایمان مذهبی در قالبهای عرفان و تصوف، ادب و فلسفه محیط ایرانی پرورش یافته و تشکیل دهنده پایه های اصلی فرهنگ زنده اجتماع است.
مذهب
فرهنگ ایرانی یک فرهنگ پیوسته است. می دانیم که پیش از اسلام، عرب فرهنگ نداشت و دوران جاهلیت را می گذراند. اسلام با فرهنگ های ایرانی، سریانی و رومی در تماس بود و ایرانیان در به وجود آمدن فرهنگ اسلامی خدمات شایانی کردند. پس گرچه فرهنگ زنده ایران از دو عنصر فرهنگ پیش از اسلام و بعد از اسلام تشکیل می شود، ولی واقعا این دو عنصر از هم جدا نیستند.
مذهب
ارزش های انسانی و اخلاقی ما با خداپرستی چنان پیوستگی دارد که هرگز یکی را بدون دیگری نمی توان یافت.
نفوذ شدید مذهب در فرهنگ عامه مردم مملکت ما وجود دارد و رسانه ها باید توجه داشته باشند که مذهب در ایران یک پدیده بسیار قدیمی است .
نقش رسانه های همگانی در توسعه فرهنگ دینی باید حفظ هر چه بیشتر فرهنگ ملی و تحکیم مبانی معنوی و اخلاقی آن باشد.
زبان
زبان اصولا نقش های مختلفی در جامعه بازی می کند که مهم ترین آن نقش ارتباط دهنده است.
زبان تکیه گاهی برای اندیشه و وسیله بیان عواطف و احساسات است.
رسانه های همگانی در قرن بیستم ابعاد بس عظیم تری به کاربرد زبان دادند و گستره زمانی و مکانی این کاربرد را در سطح جهانی مطرح کردند.
زبان
یکی از مهم ترین وظایف رسانه های همگانی در مورد زبان این است که ایرانیان هر چه راحت تر و هر چه روان تر بتوانند زبان را به عنوان بیان کننده افکار و عقاید و آرمان هایشان به کار گیرند.
یکی از وظایف رسانه های همگانی در قبال زبان، کم کردن فاصله بین زبان نوشتاری و گفتاری است.
زبان
با توجه به پایین بودن سطح سواد در جامعه ایران، رادیو و تلویزیون می تواند با ارائه برنامه های دقیق نوعی سواد شفاهی و اطلاعات گرانبها به افراد بدهد.
رادیو تلویزیون گسترش بسیار به زبان کودکان می دهد، زیرا کودکان از دو سه سالگی پای تلویزیون می نشیند. بنابراین باید برنامه های آگاهانه ای تهیه کرد و توانایی های زبان کودکان را گسترش داد. با این اوصاف بایذ توجه ویژه ای در کاربرد زبان در رسانه داشت.
اشارات بیشتر
برای این که دشواری هایی در زمینه های فرهنگی به وجود نیاید، دو راهبرد در پیش روست، یکی برنامه ریزی برای توسعه فرهنگی و دیگر برخورداری صرفا آرمان گرایانه با توسعه فرهنگی، یعنی فقط به این بسنده شود که آفرینندگان فرهنگی خلق بکنند. اگر برنامه ریزی نیاز است و تمام ناهمگنی ها، اختلاف ها و پدیده های ناشی از غرب زدگی و شرق زدگی به طور عینی آشناست، در این صورت باید ناگزیر باید برای برنامه ریزی باید امکانات مادی و بودجه ویژه در نظر گرفته شود و به همراه این برنامه ریزی معین شود که هدف از توسعه فرهنگی چیست.
اشارات بیشتر
متاسفانه ماشین خیلی زودتر از طرز کار ماشین وارد کشور شده است. چون خیلی زود می توان رادیو ساخت، ولی نمی توان در همان فرصت برای آن برنامه تهیه کرد.
اشارات بیشتر
نباید گفته شود این مساله فرهنگی مربوط به این سازمان است و به سازمان دیگری ربط ندارد. چنین سیاستی بی تردید به فعالیت های فرهنگی و هنری در یک کشور صدمه می زد. عدم فعالیت یک سازمان به این دلیل که این گونه تلاش ها جز وظایف مکتوب سازمان دیگری است، باعث رکود آفرینش های فرهنگی می شود.
عدم هماهنگی بین سازمان رادیو تلویزیون و سایر سازمان ها ممکن است کشور را از نظر آنچه که نسل جوان و مردم باید به عنوان جهت های فرهنگی درنظر بگیرند، دچار سردرگمی کند. از این لحاظ مخصوصا به این رابطه بین سازمان رادیو تلویزیون و نظام آموزشی تاکید می کنند.
اشارات بیشتر
ایجاد مشارکت در میان افراد جامعه به تنهایی چاره ساز نیست، بلکه باید آنچنان فرهنگی ساخته شود که همه احساس مشارکت و مسئولیت کنند، چون مشارکت بدون مسئولیت بی ارزش است.
سازمان ها برای کارشان به مدلی احتیاج دارند، نمی توان از مدل های غربی استفاده کرد. بلکه باید مدلی مربوط به اجتماع خود پیدا کرد، ولی باید مدل ها و راه های مختلف را در نظر گرفت تا بتوان هر زمان خود را با مدل های جدید و با هدف های جدید تطبیق داد.

اشارات بیشتر
نکته دیگر که در پایان بحث به نظر می رسد باید بر آن تاکید شود مساله تاثیرات فرهنگ بیگانه ـ اعم از شرقی و غربی ـ بر فرهنگ ایرانی است. بی شک این تاثیرپذیری بوده، هست و خواهد بود. ولی معلوم نیست که این تاثیرات مانند گذشته به تقویت فرهنگ ملی ما منجر نشود.
بلکه باید در نظر داشت که این ویژگی فرهنگ ماست که هیچ گاه در فرهنگ دیگران حل نشد و تاثیر گذاشت. در ضمن تاثیر ه

Free register and download UseNet downloader, then you can free download from UseNet.
Download "نقش رسانه ها در توسعه فرهنگی" from Usenet!