Psychosociale problemen bij CVA
Dr. Bart Lamont
3 okt 2006
Shamrock
1)depressie en angststoornis
Majeure depressie na 1 maand : 25%
Angststoornis: 25-30%
Risicofactoren:
VG depressie
CVA ernst
Beperkte fysische mogelijkheden
Lage sociale activiteitsgraad

1)depressie en angststoornis

Geen relatie met de lesie-localisatie

Non specifieke reactie op « ziekte »(zoals bij andere path.: AMI, kanker,…)
1)depressie en angststoornis
Angststoornis :
Géén relatie met CVA ernst
Meer bij vrouwen
Angst om te sterven, invalide te worden, nog een CVA te krijgen
Sociale status verandert
Vaak in combinatie met depressie

1)depressie en angststoornis beoordeling
Hinderpaal: communicatie (vb afasie)
Soms depressieve indruk:
Faciale parese
Pathologisch huilen (emotionele incontinentie)
Frustratie
Apathie bij RECHTS hemisferische letsels
Verlies aan normale intonatie


1)depressie en angststoornis beoordeling
Wanneer denken aan depressie:

Gebrek aan progressie of terugval bij revalidatie
Verandering in gemoedstoestand
Gewichtsverlies
Slecht slapen
1)depressie en angststoornis beoordeling

Geen enkele geschikte questionnaire

Pragmatisch: proef therapie met anti-depressivum
1)depressie en angststoornis prognose:

60% is hersteld binnen jaar

Overige 40%: zeer resistent aan medicatie
1)depressie en angststoornis preventie:

Uitleg!! (pt én familie)
Geduld!
Ptn trachten te laten beseffen dat een CVA snel opkomt , doch dat de revalidatie niet « attacks »- gewijs verloopt.
1)depressie en angststoornis behandeling:
Anti-depressiva verbeteren de gemoedstoestand
Effect op fysische en sociale outcome is onduidelijk
Beginnen met lage dosis , (ikv bijwerkingen), progressief opdrijven
1)depressie en angststoornis behandeling:

Echter geen subtherapeutische doses aanhouden: zelfde dosis CVA en niet-CVA ptn

Effect: 2 weken na opstarten
1)depressie en angststoornis behandeling:
Klinische studies tonen efficaciteit van fluoxetine, sertraline, trazodone, nortryptyline
geen superioriteit tss de preparaten:
State of the art: SSRI
Bijwerkingen en interacties bepalen de keuze

1)depressie en angststoornis behandeling:

Cave depressogene (opgestarte) medicatie: β-blokkers, (calcium antagonisten)

gesprekstherapie: moeilijker en vaak ook zeer tijdsintensief
2)emotionalisme
Emotionele labiliteit

Emtionele incontinentie

Pathologisch lachen / huilen

Pseudobulbaire affectie stoornis
2)emotionalisme
Moeilijkheden bij de contrôle (doseren) van de expressie van emotie
20 % CVA pten in eerste jaar volgend op CVA
Huilen >lachen; buiten proportie
« hoe gaat het nu nog met u?… en met de kleinkinderen? »
2)emotionalisme
Hinder voor revaldidatie, sociale integratie

Meestal bij bilaterale cerebrale ischemie

Meestal geassociëerd met cognitieve stoornissen (vasculaire dementie)

Soms moeilijke dd. depressie of frustratie
2)emotionalisme , behandeling
Meestal vermindering van ernst en frequentie in verloop van tijd
Behandelen indien echt storend
TCA (amitryptyline 25 mg) of SSRI (citalopram)
Meestal effect binnen paar dagen ( depressie)
3)verveling
Veel tijd « niets te doen », vb tss therapie, in weekend
Afhankelijkheid hobby’s en sociale contacten vallen weg
Leidt tot verminderde motivatie, lage moraal en beperking of verlies van revalidatie resultaat
3)verveling
Bezoek uren flexibel maken  bezoek familie en vrienden
Naasten motiveren om pt eens mee te nemen buiten de kamer , of buiten hopsitaal
Eens thuis: dagcentra of ambulante revaldidatie
4)vermoeidheid
70% ptn in weken en maanden na CVA
Geen verband met de ernst van CVA- vaak zelfs bij pten met TIA
Meestal spontane resolutie na paar maanden
Cave depressie (doch vaak onafh gemoed)
Cave medicatie (β blokker)
5)afhankelijkheid in ADL
Mobiliteit

Auto- rijden

Toilet

Wassen en baden

Kleden

Eten

Eten bereiden

5)afhankelijkheid in ADLmobiliteit
% pten afhankelijk 1 jaar na CVA:

Transfer: 13
Stappen binnen: 15
Stappen buiten: 30
Trappen: 25
5)afhankelijkheid in ADLmobiliteit
Vaak gevolg van neurologische uitval

Concommitante pathologie: arthrose,…

Belangrijk aandachtspunt : naar huis? , sociaal contact

5)afhankelijkheid in ADLmobiliteit-behandeling
Kinesi- en ergotherapie
Vaak ook opnieuw deterioratie in 2° tijd
Belang van huisarts die probleem « op terrein » vaak eerst detecteert
R/ invullen naar de noden van pt (afhankelijk van de accomodatie thuis)
5)afhankelijkheid in ADLmobiliteit-behandeling

Voorzien van mobiliteitshulpmiddelen
Ook aanleren hoe te gebruiken

Aangepast schoeisel, « stok », brace, enkel orthesis, handreling
5)afhankelijkheid in ADLmobiliteit-behandeling

5)afhankelijkheid in ADLmobiliteit-behandeling

5)afhankelijkheid in ADLrijden
K.B. (23 maart 1998)
Groep 1 (rijbewijs A, A3, B, B+E):
6 maanden rijongeschikt
Groep 2 (rijbewijs C,C+E,D, D+E):
1 jaar vrij van belangrijke neurologische afwijkingen

5)afhankelijkheid in ADLrijden
Steeds neurologisch onderzoek:
Hemianopsie?, visueel neglect?
Discussie: CARA
Belgisch instituut voor verkeersveiligheid
Haachtsesteenweg 1405 1130 Brussel
02 244 15 52
5)afhankelijkheid in ADLtoilet

Urine incontinentie

Immobiliteit

Belangrijke factor voor mogelijkheid tot thuissituatie
5)afhankelijkheid in ADLtoilet
Urine incontinentie: 50% eerste dagen na CVA
Tgv Detrusor instabiliteit
Prognostische factor
60% dood na 6 maanden
14% blijft volledig incontinent
10% occasionele ongelukjes
16% continent
5)afhankelijkheid in ADLtoilet
Overlevenden recupereren dus meestal

UWI infectie R/, diuretica stoppen, relatieve vochtbeperking
Blaas trainen
Evtl anticholinergica
5)afhankelijkheid in ADLtoilet
Mobiliteitsbeperking onafhankelijk van continentie
6) Sociale problemen

Accomodatie

tewerkstelling

Vrije tijd

Sexualiteit

6) Sociale problemen, accomodatie
Kan pt naar huis of niet?
1)zal de handicap zich stabiliseren (verbeteren) of deterioreren (transfer,contin)
2)huidige accomodatie (thuis) van pt
3)kn hulpmiddelen of aanpassingen afhankelijkheid beinvloeden
4) »ambitie » van familie
5) organiseren van externe hulp
6) Sociale problemen, accomodatie
Huisarts
Revalidatie-arts + ergotherapeut
Sociale assistent(e)

Trappen (om huis binnen te komen), toilet (boven)?
proefweekend
6) Sociale problemen, accomodatie
Naast bed
6) Sociale problemen, accomodatie
pneumatische badlift
6) Sociale problemen, accomodatie
traplift
6) Sociale problemen, tewerkstelling
U.K- cijfers
1/3 ptn: tewerkgesteld op moment CVA
60% terug aan werk ; meerderheid binnen 6 maanden
Afhankelijk « werk », en « uitgebreidheid CVA »
« Werken en stress »veroorzaken geen nieuw CVA
6) Sociale problemen, vrije tijd

Cognitieve en fysische beperking

Angst dat activiteit nieuw CVA veroorzaakt

 sociaal isolement

6) Sociale problemen, vrije tijd
« mag ik nog vliegen ?  »
Druk vergelijkbaar met hoogte van 2000m
Effect op hersenen onduidelijk
Repatriering van CVA ptn meestal via vliegtuig: geen duidelijk negatief effect
Wel cave DVT


6) Sociale problemen, sexualiteit
Meeste ptn nog sexueel actief voor CVA

Libido- en potentie stoornissen

Lichamelijk (ook medicatie), pyschologisch
6) Sociale problemen, sexualiteit

Sexuele activiteit (net zoals andere inspanning) lokt geen ander CVA uit!

Één uitzondering: onbehandelend geruptureerd aneurysma

6) Sociale problemen, sexualiteit

Impotentie: fosfodieësterase inhibitoren?

C.I.: -eerste 6 maanden na CVA
-concommitant nitraten, molsidomine gebruik
---
7)conclusies
Depressie- angst:
Zeer frequent voorkomend
Meestal goede prognose
Sociaal:
Van éne seconde op andere: zelfstandig-valide -onafhankelijk –invalide
Goed inzicht in de individuele thuissituatie
Standaardontwerp
Psychosociale problemen bij CVA
Dr. Bart Lamont
3 okt 2006
Shamrock
1)depressie en angststoornis
Majeure depressie na 1 maand : 25%
Angststoornis: 25-30%
Risicofactoren:
VG depressie
CVA ernst
Beperkte fysische mogelijkheden
Lage sociale activiteitsgraad

1)depressie en angststoornis

Geen relatie met de lesie-localisatie

Non specifieke reactie op « ziekte »(zoals bij andere path.: AMI, kanker,…)
1)depressie en angststoornis
Angststoornis :
Géén relatie met CVA ernst
Meer bij vrouwen
Angst om te sterven, invalide te worden, nog een CVA te

Free register and download UseNet downloader, then you can free download from UseNet.
Download "Psychosociale problemen bij CVA" from Usenet!